ئه‌ركی پارتیكڵ له‌ ڕسته‌دا به‌پێی تیۆری (ئێكس-باڕ)

Mustafa  Raza Mustafa; Begard  Ali Arif

doi:10.25098/9.2.1

Authors

Mustafa Raza Mustafa Kurdish Department, College of Education, Charmo University, Sulaimani, Iraq
Begard Ali Arif Kurdish Department, College of Education, Charmo University, Sulaimani, Iraq

DOI:

https://doi.org/10.25098/9.2.1

Keywords:

Particles, X-bar Theory,, Syntactic Function, Complementizer Phrase

Abstract

The phenomenon of particles in Kurdish syntax, especially when explained within the framework of syntactic functionalism, is a significant area of study. Particles as free morphemes with specific syntactic functions constitute an important part of sentence complementation in Kurdish. These morphosyntactic elements, most of which lack grammatical properties such as case, mood, and tense, nevertheless play a fundamental role in creating semantic, grammatical, and pragmatic relationships between sentence contexts. Despite these important and essential functions, particles have rarely been the subject of systematic and theory-based Kurdish linguistic research. This study attempts to answer these questions: What syntactic function do particles serve in the Kurdish language, and to what extent does the structure and meaning of sentences change with their presence or absence? How can particles be classified from a functional perspective? Therefore, this research has focused on the functional aspect of particles in Kurdish sentences according to X-bar theory. Based on the results and course of the research, it has become evident that different particles perform various functions within sentences.

References

أ‌- به‌ زمانی كوردی

• ئەمین.بیان مەلا حمد و عەلی.تاڵیب حسێن،(٢٠٢٣)، فرەواتایی پارتیکڵ لە زمانی کوردییدا،گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان، بەرگی ٢٧، ژمارە١،ل(٣٢٧-٣٤٥).

• حاجی، ڤیان سلێمان، (٢٠٠٩). كه‌ره‌سته‌ به‌تاڵه‌كان له ‌ڕوانگه‌ی تیۆری ده‌سه‌ڵات و به‌ستنه‌وه‌ (شێوه‌زاری كرمانجی سه‌روو)، بڵاوكراوه‌ی ئه‌كادیمیای كوردی، هه‌ولێر.

• حسێن، شیلان عومەر.(٢٠١١)، پەیوەندی سینتاکس و سیمانتیک لە ڕێزمانی کوردیدا، تێزی دکتۆرا، کۆلێژی زمان، زانکۆی سلێمانی.

• دزەیی، عبدلواحید موشیر، (٢٠١٥)، ڕێزمان و واتا، چاپی سێیەم، ناوەندی ئاوێر، هەولێر.

• دزەیی، عەبدولواحێد موشیر.(٢٠١٤)، واتا و یاسا لۆجیکییەکانی هەندێ لە ئامرازەکانی بەستن لە زمانی کوردیدا، لێکۆڵینەوەیەکی واتاسازی لۆجیکییە، مجلـە الجامیعە/كركوك للدراسات الآنسانییە، المجلد ٩، العدد١.

• ڕەسوڵ، عەبدوڵڵا حسێن.(١٩٩١)، ناکردن لە زمانی کوردیدا، نامەی ماستەر، زانکۆی سەڵاحەدین.

• ڕەسوڵ، عەبدوڵڵا حسێن.(٢٠٠٥)، پوختەی وردی ڕستەسازیی کوردی، هەولێر.

• ڕەشید، طە ڕەحیم.(٢٠١٥)، ڕۆنانی فرێز لە زاری کرمانجی ناوەڕاست و کرمانجی ژوروودا، نامەی ماستەر، زانکۆی سلێمانی.

• سعید، سازان زاهیر، (٢٠٢٥)، پرۆژەی واژەگۆکەری لە زمانی کوردیی شێوەزاری سلێمانییدا، مجلە جامعە التنمیەالبشریە، مجلد ١١، عدد(١)، ل١٠-١٨.

• سەعید، سازان زاهیر.(٢٠١٩)، نواندنی سینتاکسیی لە زمانی کوردییدا، تێزی دکتۆرا، زانکۆی سلێمانی.

• شوانی، ڕەفیق محەمەد محێدین.(٢٠٠٣)، ئامرازی بەستنەوە لە زمانی کوردیدا، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

• شوانی، ڕەفیق.(٢٠١٣)، لێکۆڵینەوەی جۆراوجۆری زمانناسی، چاپی یەکەم، هەولێر.

• قادر، ئەبوبەکر عمر(٢٠٠٧)، پارتیکڵ لە زمانی کوردیدا، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشی B، ژمارە (٢٢)، ل(٢٧-٤٨).

• قادر، سه‌باح ڕه‌شید، (٢٠٠٩). هه‌ندێ لایه‌نی ڕێزمانی ده‌سه‌ڵات و به‌ستنه‌وه (GB) له‌ زمانی كوردیدا، چاپی یەکەم، ئەکادیمیای کوردی، هه‌ولێر.

• قادر، کاروان عومەر.(٢٠٠٨)، ڕستەی باسمەند لە زمانی کوردیدا، چاپی یەکەم، چاپخانەی تیشک، سلێمانی.

• محه‌مه‌د، حاته‌م ولیا،(٢٠٠٩). په‌یوه‌ندییه‌ ڕۆنانییه‌كانی نواندنه‌ سینتاكسییه‌كان، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی خانی، دهۆك.

• مستەفا، ڕەزامستەفا.(٢٠١٥)، ڕۆڵی ئامرازی پەیوەندی لە ئاستی وشەسازی و ڕستەسازی، گۆڤاری زانکۆی گەرمیان، ژمارە(٨)، ل٣٣-٥١.

• مەعروف، عبدولجەبارمستەفا مەعروف.(٢٠٠٩)، دروستەی ڕستەی ئاڵۆز لە زمانی کوردیدا، تێزی دکتۆرا، زانکۆی سلێمانی.

• مەعروف، عەبدلجەبار مستەفا.(٢٠١٠)، دروستەی فرێزلەزمانی کوردییدا، لە بڵاوکراوەکانی مەڵبەندی کردۆلۆجی، سلێمانی.

• میراودەلی، کەمال(٢٠٠٧)، فەرهەنگی ریزمانی کوردی، چاپی یەکەم، سلیمانی: مەڵبەندی کوردولوجی.

• والی، هه‌ژار حسێن، (٢٠٢٤). پارامێته‌ر له‌ سینتاكس‌ و مۆرفۆسینتاكسی كوردیدا. چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆمان.

ب‌- به‌ زمانی عه‌ره‌بی

• شحدة، جهاد، موسي، محمد (٢٠٠٣)، مقدمة في اللغويات المعاصرة، الطبعة الثانية الاردن: دار وائل للنشر.

پ- به‌ زمانی ئینگلیزی

Bloomfield, L. (1933) Language. 1st edn. New York: Henry Holt and Company.

Bussmann, H. (1996) Routledge Dictionary of Language and Linguistics. Translated and edited by G.P. Trauth and K. Kazzazi. London: Routledge.

Carnie, A. (2002) Syntax: A Generative Introduction. 2nd ed. Oxford: Blackwell.

Carnie, A. (2013) Syntax: A Generative Introduction. 3rd ed. Oxford: Wiley-Blackwell.

Chomsky, N. (1957) Syntactic Structures. 1st edn. The Hague: Mouton & Co.

Chomsky, N. (1970) ‘Remarks on Nominalization’. In: R.A. Jacobs and P.S. Rosenbaum (eds.) Readings in English Transformational Grammar. Waltham, MA: Ginn, pp. 184–221.

Chomsky, N. (1981) Lectures on Government and Binding. Dordrecht: Foris Publications.

Crystal, D. (2003) A Dictionary of Linguistics and Phonetics. 5th edn. Oxford: Blackwell Publishers.

Ebong, S.E., Okon, I.E. and Enang, E.T. (n.d.) Negation in Nigerian English: A Study of Deviation from the Norm. AKS College of Education, Afaa Nsit; AKS College of Arts & Science, Nung Ukim; Akwa Ibom State University, Obio Akpa.

Emonds, J.E. (1985) A Unified Theory of Syntactic Categories. 1st edn. Berlin: Walter de Gruyter.

Haegeman, L. (1994) Introduction to Government and Binding Theory. 2nd edn. Oxford: Blackwell Publishers.

Haegeman, L. (2006) Thinking Syntactically: A Guide to Argumentation and Analysis. Malden, MA: Blackwell Publishing.

Haegeman, L.M.V. (1995) The Syntax of Negation. Cambridge: Cambridge University Press.

Halliday, M.A.K. (1994) An Introduction to Functional Grammar. 2nd edn. London: Edward Arnold.

Haumann, D. (1997) The Syntax of Subordination. 1st edn. Amsterdam: John Benjamins Publishing.

Jackendoff, R. (1977) X-bar Syntax: A Study of Phrase Structure. 1st edn. Cambridge, MA: MIT Press.

Jakobson, R. (1971) Selected Writings: Word and Language. 1st edn. The Hague: Mouton.

Matthews, P.H. (1997) Oxford Concise Dictionary of Linguistics. Oxford: Oxford University Press.

Matthews, P.H. (2007) Concise Dictionary of Linguistics. 2nd edn. Oxford: Oxford University Press.

Mccarus, E.N. (1985) ‘Kurdish Language Studies’. In: P.G. Kreyenbroek and S. Sperl (eds.) The Kurds: A Contemporary Overview. London: Routledge, pp. 75–98.

Poole, E. (2021) ‘Structure in TP and CP’, LING 200B, 1 December.

Radford, A. (1988) Transformational Grammar: A First Course. Cambridge: Cambridge University Press.

Radford, A. (2004) Minimalist Syntax: Exploring the Structure of English. Cambridge: Cambridge University Press.

Rizzi, L. (1997) ‘The Fine Structure of the Left Periphery’. In: L. Haegeman (ed.) Elements of Grammar: Handbook in Generative Syntax. Dordrecht: Kluwer.

Watters, D.E. (2002) A Grammar of Kham. Cambridge: Cambridge University Press.

Yip, P.-C. and Rimmington, D. (2004) Chinese: A Comprehensive Grammar. London and New York: Routledge.

Yule, G. (2010). The Study of Language (4th ed.). Cambridge University Press.

Zwicky, A.M. and Pullum, G.K. (1983) ‘Cliticization vs. Inflection: English n’t’, Language, 59(3), pp. 502–513. DOI: 10.2307/413900.